Dòng sông tiên nữ mê hoặc lữ khách

Thấp thoáng trong nắng chiều, thiếu nữ Thái mềm mại chải tóc dưới dòng Púng Hon ở Mường Lèo (Sốp Cộp, Sơn La) khiến con suối trở nên huyền ảo, có lẽ thế nên người ta gọi đó là dòng sông tiên nữ.

< Các cô gái Thái đang khỏa mình trong dòng  nước.

Những ai đã đến với sông Mã, được ngắm nhìn những đường nét kiêu kỳ đó thường bảo, đây là tiên cảnh. Dòng suối Púng Hon chắt chiu nguồn mạch của mây núi để dệt cho dòng sông Mã thêm hùng vĩ, hoang sơ.

Hình ảnh cô gái Thái chải tóc bên dòng Púng Hon, thế thôi mà cứ như mê hoặc cả núi rừng lẫn lữ khách ngang qua. Dòng suối miệt mài chảy. Cô gái e ấp, chải vuốt mái tóc mềm mại như dòng suối cho đến khi bóng chiều hạ ánh sáng xuống núi.

Khói lam chiều bảng lảng đưa ta lạc vào xứ sở yên bình đến mơ màng. Cơm tối với cá bống suối Púng Hon nấu lá chua rừng. Và mâm cơm có giản dị đến mấy cũng không thể thiếu sâu chít chao lá chanh và côn trùng chiên giòn thơm nức.

< Những thiếu nữ người Thái đang tắm trên sông Đà sau buổi lên nương.

Là bản du lịch sinh thái, thế nên cộng đồng bà con người Thái đã biết tiếp cận với “nhịp đập” của “dân du mục” tìm đến khám phá. Chợt nhớ ra, trên dọc hành trình đến Mường Lèo ban chiều, qua những con suối bên khe núi thường bắt gặp những cô gái Thái tắm mình trong dòng sông để chải tóc, đó là cách làm đẹp hay chỉ để khỏa những nhọc nhằn sau một ngày dài lao động?

< Nụ cười tỏa nắng bên dòng nước mát lạnh. "Tắc nặm" (vác nước), "pây áp nậm" (đi tắm suối) trên những dòng sông, suối là việc thường ngày của người Thái..

Người chủ nhà không trả lời mà lại kể, xưa người Thái đen ở Mường Lèo đi săn thấy một con tê giác có 3 sừng, phường săn đuổi mãi, qua những ngọn núi quanh năm mây phủ, qua những tán rừng nguyên sinh thì thấy một vùng đất bằng phẳng.

< Tắm tiên trên dòng sông Đà.

Ở giữa vùng đất đó ở có một con suối nước trong xanh mà chiều chiều hươu, nai kéo từng đàn xuống uống nước. Biết là vùng đất tốt, tộc người ăn theo nước mới di dân đến khai khẩn dựng mường. Thời ấy, con người và muông thú cùng chung sống hòa thuận dưới cánh rừng đại ngàn năm này qua năm khác…

Có rất nhiều truyền thuyết khiến ta đặt câu hỏi mãi không thôi, như loài tê giác 3 sừng kia có nguồn gốc từ đâu… Song, những gì ta được tận “mục sở thị” gom lại trong mắt, trong trí nhớ, đã có thể cho ta câu trả lời, đó là sự yên bình và hoang sơ.

Lễ hội gội đầu dân tộc Thái trên sông Đà

Lễ hội gội đầu của đồng báo Thái. Đây là hoạt động nằm trong tuần văn hóa “Qua miền Tây Bắc”, đồng thời đáp ứng nguyện vọng của đồng bào vùng di dân tái định cư thủy điện Sơn La.

Khi ánh nắng bừng sáng mặt sông Đà, lễ gội đầu được bắt đầu. Người chủ sự thông báo với dân bản: “Năm mới sắp đến, bà con dân bản hãy xuống bến nước chuẩn bị gội đầu”. Theo đó, nam thanh nữ tú trong bản khua trống, chiêng, kéo theo dòng người ra sông gội đầu.

Trong chậu nước gội đầu của mỗi người, được đun bằng bồ kết cùng vỏ cây xo xe và những cánh hoa rừng gồm hoa đào, hoa mận tạo ra một thứ nước thơm quyến rũ...

Đàn ông khoác súng kíp, đeo túi thổ cẩm trong có đựng bảo bối gọi là “thung xanh”. “Bảo bối” thực ra chỉ là móng vuốt hổ, vuốt gấu, đoạn sừng tê giác, châu ngọc hoặc có thể chỉ là của hồi môn, như: nhẫn vàng, vòng bạc...

Trong Lễ hội gội đầu còn có các nghi thức khác như múa xoè, làm nghi lễ cúng thần sông, thần suối, kèm theo là các trò chơi dân gian. Từ già trẻ, gái trai, mọi thành viên trong bản đều được tham gia lễ hội gội đầu.

Theo quan niệm của người Thái trắng, lễ gội đầu là để rửa trôi, tống tiễn bệnh tật, điều không may mắn của năm cũ theo dòng nước (sông, suối), đi mãi không lặp lại; đồng thời cầu cho khi bước vào năm mới có nhiều sức khoẻ, làm ăn mưa thuận gió hòa, mùa màng bội thu...

Du lịch, GO! - Theo An Ninh Đời Sống, ảnh từ nhiều nguồn khác.

Vào bản Côi, nơi thiếu nữ vẫn 'tắm tiên'

Cứ vào các buổi chiều tối, trên những con đường ở bản Côi, thuộc xã vùng cao Lượng Minh, huyện Tương Dương (Nghệ An), không kể người già hay trẻ con, họ thoát y và tắm tiên một cách thoải mái. Hỏi điều kỳ lạ này thì được biết, ở đây từ bao đời nay như thế rồi, một phần vì cấu trúc địa hình mang tính đặc thù, một phần vì quan điểm, tắm nước suối là giúp họ làm đẹp và có thể lực tốt để băng rừng.

Bản Côi có nhiều dòng suối lớn, nhưng tại những nơi như thế này, chỉ có người già và trẻ con tìm tới tắm thôi. Riêng phụ nữ và những người con gái đã qua tuổi dậy thì, tùy vào vị trí của ngôi nhà mình, họ sẽ tìm cách dẫn một nguồn nước nào đó từ trong rừng vào gần khu vực gần nhà họ sinh sống.

Nguồn nước này cũng sẽ được dùng chung cho tất cả mọi hoạt động sinh hoạt của gia đình. Vì những ngôi nhà tách biệt, ít người qua lại và quan niệm rằng, nước trong rừng có thể làm đẹp và duy trì thể trạng nên cứ vào lúc chập tối, hầu hết đàn bà, con gái trong bản đều thoát y và tắm một cách rất tự nhiên.

Chúng tôi tìm đến bản Côi khi mặt trời vừa khuất núi. Đi đến nhà nào cũng thấy đàn bà, con gái quây quần bên các dòng suối nhỏ. Thấy người lạ, họ thoáng giật mình, rồi lấy khăn che người lại. Chúng tôi phát ngượng và bỏ đi vội nhưng khi đi chưa đầy 10m, họ lại trở về trạng thái cũ và thỏa thích với tắm tiên. Thêm vào đó, vì các hộ dân cách xa nhau, lại ở lưng chừng núi ít người qua lại nên đàn bà, con gái đều thích tắm tiên. Việc này đã tồn tại từ bao đời nay nên chẳng ai thấy ngại ngùng gì cả.

Bản Côi chủ yếu là nơi sinh hoạt của đồng bào người Khơ Mú nên những quan niệm và quy ước của họ cũng rất riêng. Với thói quen tắm tiên này, cứ chập tối là đàn ông, con trai thường chỉ ngồi trên gác nhà và hạn chế tối đa ra đường để nhường không gian cho chị em tắm tiên.

Có một quy luật bất thành văn rằng, khi tất cả các ngôi nhà đã đỏ đèn, thì phụ nữ không nên tắm tiên nữa, vì khi ấy, đã hết giờ giới nghiêm và đàn ông, con trai đã có thể ra đường. Ngoài ra, theo quan niệm của họ, đêm tối cũng có thể xảy ra những chuyện không hay nên tốt nhất, chỉ tắm tiên khi trời chập tối mà thôi.

Vùng đất của những công chúa

Về huyện Tương Dương (Nghệ An), hỏi đâu là nơi tập trung con gái đẹp nhiều nhất, thì chắc chắn, tất cả phải trả lời rằng, phải tìm đến bản Côi, xã Lượng Minh. Được biết, dù quanh năm vất vả với việc phải băng rừng, lội suối tìm kế sinh nhai nhưng con gái nơi đây đẹp lạ kỳ.

Bí thư Chi bộ bản Côi, ông Cút Xuân Thiệt cho biết, đúng là con gái nơi đây ai cũng sáng sủa, đẹp hơn hẳn những con gái vùng khác. Điều này được chứng minh bằng việc, dù nghèo đói, ít học nhưng thanh niên khắp nơi, có người ở cả ngoài thị trấn huyện đều lặn lội vào đây tìm người lấy làm vợ. Bản Côi từ bao đời nay, không có gì khác ngoài tự hào việc sinh ra rất nhiều những công chúa, đẹp đến lạ kỳ.

Đã có những lý giải khác nhau về sắc đẹp của đàn bà, con gái ở bản này. Ông Cút Văn Đề, một cao niên trong bản cho biết, việc hình thành bản Côi cũng có rất nhiều sự tích.

Từ khi ông sinh ra, đã có câu chuyện cổ tích để lại rằng, ngày xưa có một chàng công tử con nhà giàu yêu một cô gái xinh đẹp nhưng bị gia đình từ chối. Thuyết phục mãi không được, chàng trai mang theo cô gái mình yêu đến vùng đất hoang vu, toàn núi đồi và dựng lều sinh sống. Cặp vợ chồng công tử đó cũng được xem là những người khai sinh ra bản Côi bây giờ.

Là cặp vợ chồng xinh đẹp nên họ sinh ra con cháu cũng đều nghiêng nước nghiêng thành và nó giải thích vì sao, đàn bà con gái nơi đây đều có làn da trắng mịn và rất dễ nhìn. Tuy nhiên, nhiều người cho biết, đó chỉ là cách giải thích dân gian, mang màu sắc cổ tích. Thực tế và mang tính khoa học hơn là việc, từ bao đời nay, nhờ tắm dòng suối mát của núi rừng, cộng với khí hậu tuyệt vời ở vùng đất này nên con gái nơi đây dù vất vả quanh năm, nhưng ai ai cũng rất xinh đẹp.

Bí thư Cút Xuân Thiệt cho biết thêm, rừng núi ở đây hoang vu nhưng khí hậu quanh năm mát mẻ. Thêm vào đó, thức ăn, thức uống đều chủ yếu xuất phát từ rừng nên hầu như lớn lên, con gái ai cũng phổng phao xinh đẹp.

Tất nhiên, chẳng ai hiểu hết vì sao, con gái nơi đây lại khác biệt về sắc đẹp như vậy nhưng trong nhận thức, người dân cho rằng, đó là kết quả của dòng suối mát mà họ vẫn thường tắm tiên vào các buổi chiều tối. Từ đời này qua đời khác đã quan niệm như vậy nên đàn bà con gái không bao giờ bỏ thói quen thoát y thỏa thích bên dòng suối, dù thời đại phát triển như bây giờ, nó lạ kỳ và rình rập nhiều nguy hiểm.

Được biết, vì xinh đẹp nổi tiếng nên tại các cuộc thi sắc đẹp ở địa phương, con gái bản Côi luôn được lựa chọn để tham gia. Tất nhiên, không ai khác, họ luôn là những người dành ngôi cao nhất. Đẹp có tiếng, nên coi gái nơi đây vừa đủ tuổi lầy chồng là đã có người đến xin hỏi cưới.

Rủi ro nhiều vẫn thích tắm tiên

Bản Côi ở sâu hun hút nhưng nhờ chương trình 135, đường sá cũng đang dần được cải thiện. Đặc biệt, từ ngày có cầu treo bản Côi bắc qua sông, mọi thứ càng thuận lợi hơn. Tuy nhiên, từ khi giao thông đi lại dễ dàng, người miền xuôi vào bản nhiều hơn, mọi thứ bỗng dưng bị đảo lộn theo chiều hướng tiêu cực.

Bí thư Cút Xuân Thiệt kể rất nhiều câu chuyện đau lòng, trong đó chủ yếu là việc các tú bà nghe tiếng con gái nơi đây đẹp đã thuê người lên tìm xuống phục vụ các quán xá nhưng thực chất là bán dâm ở những bãi biển như Diễn Thành, Diễn Hải (Nghệ An), Xuân Thành (Hà Tĩnh). Nhiều cô gái bị lừa trở về thân tàn ma dại, chán nản và mất hết niềm tin vào cuộc sống. Thậm chí, có người còn đến dụ dỗ, rồi lừa bán nhiều cô gái đẹp ở đây sang Trung Quốc.

Trong vòng vài năm trở lại đây, từ một nơi hoang sơ, rất ít bóng người lạ, nay trở thành tâm điểm của các hoạt động tìm kiếm, đưa người đi khắp nơi phục vụ cho dịch vụ mại dâm, buôn người.

Thêm vào đó, giờ đây, khi người lạ xuất hiện nhiều hơn với những ý đồ xấu, đàn bà con gái cùng dè dặt với thói quen tắm tiên của mình. Những gia đình ở lưng chừng núi thì không sao, riêng các gia đình ở bên cạnh các đường lớn, thường bị nhiều người chọc ghẹo và thực tế đã xuất hiện không ít những câu chuyện đau lòng.

Theo quan sát của chúng tôi, với những ngôi nhà có nhiều người qua lại, họ dựng một cái lều tạm bợ bên dòng suối và cứ thế con gái tập trung số đông thoát y và tắm. Nhiều người dân lý giải, họ muốn tập trung như vậy để khi có người lạ xuất hiện với ý đồ xấu, họ sẽ hợp sức chống trả.

Theo người dân bản Côi, tắm tiên là bí quyết làm đẹp hữu hiệu nhất và dù có gặp nhiều rủi ro, họ cũng không từ bỏ thói quen đó của mình.


Tục tắm tiên của người vùng cao
Sơn nữ tắm tiên giữa đại ngàn: quá khứ đã xa?
Huyền thoại tắm tiên.
Hành trình đi tìm sơn nữ tắm tiên
Tản mạn Tây Bắc
Kỳ thú Tú Lệ: Thăm ruộng lúa và tắm tiên.
...

Du lịch, GO! - Theo ĐS&PL, internet

Lên Tây Bắc chụp ảnh Nude Landscape...

(Đi Tây Bắc chộp ảnh kiểu... "Bảo vệ môi trường")
Chuyến đi của Kamelot: Hành trình đi Tây Bắc thường xuyên đi vào những vùng hoang vu vắng vẻ, cảnh đẹp tuyệt vời nhưng ít khi có người xuất hiện trong khung cảnh.

< 1. Cheo leo trên một sườn núi, nơi ngọn núi chạm mây (ảnh khổ lớn - open new tab để xem kích thước thật).

Vậy nên tớ ước mơ: Giá như có vài cô sơn nữ với váy áo dân tộc đầy màu sắc xuất hiện trong ảnh thì tốt biết bao... nhưng không phải lúc nào cũng được. Nhiều ảnh chụp không có người trở thành “ảnh chết”, buồn tẻ, thiếu sức sống…

< 2. Bên một thửa ruộng ở Lai Châu.

Chuyến này trong nhóm đi chỉ có mình là nam giới, còn lại toàn các... tiểu thư; có cô còn lần đầu mới đi xa thế này.

Mình nhờ các cô đứng vào cho cảnh sinh động một chút cũng được... nhưng lại tréo ngoe vì cảnh thì hoang dã, mà người thì mặc quần jean, áo đầm xem ra không ổn (bác này... dẻo miệng thật).

< 3.

May sao, một tiểu thư có lẽ vì quá phấn khích và hào hứng trước cảnh đẹp Tây Bắc nên  đã tình nguyện trút bỏ xiêm áo để “cứu vãn” ảnh phong cảnh của mình.

Rất cảm ơn sự dũng cảm và nhiệt tình của mẫu mà nhờ vậy đã có một số hình ảnh phong cảnh độc đáo trong chuyến đi này. Đường xa đi mệt, leo dốc, leo núi cũng mệt, vội vàng... khó đòi hỏi kiểu dáng sao lạ và đẹp...

< 4. Hái ít lúa và nếm thử vị mềm ngọt của lúa tươi vừa chín.

Du lịch, GO! - Theo Kamelot (Yahoo360plus).

Bộ ảnh có cái đẹp, cái thường... nhưng hay ở cái người mẫu trông không hề gượng ép hay ngại ngần dù vẫn có bóng người thấp thoáng phía xa xa. Cái khó là có chộp vào đúng thời khắc để được bức ảnh diễn đạt đầy đủ ý tưởng không mà thôi... nhưng chắc là sẽ khó khăn trong thời tiết lạnh giá này. Mình cho rằng tấm 9 và 12 vượt trội hơn.

Bàn về ảnh nude nghệ thuật:
Cuộc chơi không dành cho những kẻ mộng mơ...

< 5. Background là những thửa ruộng bậc thang đều tăm tắp ở Mù Căng Chải.

Ảnh là người. Con mắt nhà nhiếp ảnh nhìn thế nào thì ống kính máy ảnh của họ sẽ phản ánh điều ấy. Vì thế, có những tấm ảnh nude, cho dù tác giả đã cố chỉ chụp đường nét cơ thể với những cắt cúp khuôn hình, với những ánh sáng lắt léo mà người xem vẫn nhìn thấy sự dung tục của ánh nhìn và ngược lại, có những tấm ảnh nude chụp thẳng tưng, không cần che che, đậy đậy mà người xem vẫn thấy đẹp, thấy gợi cảm mà không gợi dục.

< 6. Trên một  đồi cỏ sát dãy Hoàng Liên Sơn của thảo nguyên Cam Đường.

Mang theo sự ảnh hưởng rõ nét của hội họa, ảnh nude ban đầu chú trọng nhiều đến khai thác vẻ đẹp của đường nét cơ thể phụ nữ. Thuật ngữ bodyscape ra đời trên cơ sở ghép từ body (cơ thể) và landscape (phong cảnh). Và cho đến tận ngày nay, cách chụp nude này vẫn là “cánh đồng bất tận” cho các nhà nhiếp ảnh khai thác với đủ mọi góc, dáng, tư thế của người mẫu nude kết hợp với đủ loại ánh sáng trong nhiếp ảnh: ngược- thuận, ánh sáng xiên…, kết hợp với cách chơi bố cục, mảng miếng đủ cả.

< 7. Thử nghe tiếng hú vọng ra từ vách núi.

Có một thực tế là đa phần các tay máy từ chuyên nghiệp đến nghiệp dư đều từng thử sức hoặc muốn thử sức với ảnh nude - cũng giống như những họa sĩ nào cũng từng vẽ tranh khỏa thân vậy.

< 8. Phần đỉnh thác Tác Tình ở Lai Châu. Thật ra thác cách rất xa nhưng bụi nước quá nhiều không thể lại gần hơn được để thấy sự to lớn của ngọn thác.

Tuy nhiên, do quan niệm xã hội Việt nói riêng và Á Đông nói chung, các nhà nhiếp ảnh ít có được cái nhìn nhẹ nhàng của mọi người về chụp ảnh nude.

Thế nên nói theo một nhà nhiếp ảnh ở Việt Nam: ảnh nude ở Việt Nam là cuộc chơi “du kích”. Nhiều nhiếp ảnh gia phải “lén lút” dẫn người mẫu vào khách sạn để chụp vì không thể chụp được ở studio nhà vì có quá nhiều ánh mắt soi mói, nhiếp ảnh gia khác phải lặn lội tìm kiếm những địa điểm hoang vu không có người qua lại như núi rừng, ngoài đảo…

< 9. Rất nhiều những con suối ở khắp Tây bắc, đổ xuống từ núi cao do mưa hay chỉ đơn giản là tích tụ sương mù đầy hơi nước, những dòng suối có thể mạnh ào ạt có thể cuốn trôi cả con trâu trong chớp mắt...

Trong các trường mỹ thuật, có hẳn một lực lượng người mẫu nude để sinh viên vẽ nhưng với nhiếp ảnh: việc tìm được người mẫu cũng là việc gian nan chứ đừng nói tới việc tìm được người mẫu nude chuyên nghiệp để họ tùy ý sáng tác theo ý tưởng. Nếu có người mẫu nhận lời thì gần như tiêu chí đầu tiên vẫn là “không được chụp rõ mặt”.

< 10. Những cũng có nhiều con suối khá hiền hoà, nước chảy nhẹ nhàng... Tuy nhiên mùa này nước lạnh buốt nên thật khâm phục người mẫu đã chịu đựng được cái lạnh buốt giá như thế.

Do vậy, hầu hết ảnh nude Việt đều loanh quanh trong việc chụp bodyscape, địa hạt mà các nhà nhiếp ảnh trên thế giới đã khai thác hơn một thế kỷ qua nên việc có được tác phẩm đẹp, mới lạ, sáng tạo là hết sức hiếm hoi. Một số thử nghiệm khác về chân dung nude ấn tượng hay ý niệm cũng mới ở những bước đầu chập chững, thử nghiệm.

< 11. Rất nhiều những con suối đổ xuống từ các ngọn núi cao trong dãy Hoàng Liên Sơn.

Trong những hoàn cảnh ấy, khoan bàn tới giá trị nghệ thuật của tác phẩm thì những nhà nhiếp ảnh dũng cảm, kiên trì, tập trung đi theo con đường chụp ảnh nude ở VN như Trần Huy Hoan, Thái Phiên… thực sự đáng trân trọng. Trong khi việc chụp những đề tài khác có thể mang lại tiền bạc và danh tiếng thì những nhà nhiếp ảnh nude không có nhiều cơ hội để triển lãm, giới thiệu đến công chúng tác phẩm của mình chứ đừng nói đến chuyện bán được ảnh kiếm tiền. Chỉ thỉnh thoảng chúng được xuất hiện trong những ấn phẩm chuyên ngành ảnh hoặc rải rác một vài bức trong các cuộc triển lãm mà thôi.

< 12. Nếu không có người mẫu, hẳn cảm giác con suối rất nhỏ, những tảng đá thì bé xíu.

Ảnh nude dứt khoát không phải cuộc chơi của những “tay mơ”. Người chụp ảnh còn chưa nắm vững về kỹ thuật, chưa hiểu hết và kiểm soát hoàn toàn được máy móc thì không thể truyền tải đầy đủ hết cảm xúc, thông điệp của mình được. Sợi chỉ mong manh giữa ảnh nghệ thuật - ảnh dung tục luôn treo lơ lửng trước máy ảnh của họ và trước cả mỗi cái nhìn của người thưởng lãm.

< 13. Trên một con suối nhỏ đổ ra Đà Giang ở Mường Lay.

Tuy nhiên, ảnh nude không chỉ “kén” người chụp chuyên nghiệp mà cũng “kén” luôn cả người xem. Tôi chắc nhiều nhà nhiếp ảnh cũng đã từng lâm vào hoàn cảnh phải buông tiếng thở dài như tôi khi trót khoe với vài người ảnh nude mình chụp để nhận được những câu hỏi kiểu như: cô này là cô nào? Đây là bộ phận nào mà không nhận ra?... Hay một số câu hỏi quá cụ thể và chi tiết mà tôi không tiện nhắc đến vì sợ bản thân lại buồn lòng thêm lần nữa.

< 14. Bên hồ Chiềng Khoi ở Yên Châu - Sơn La.

Với đội ngũ người chụp ảnh ngày càng đông đảo hiện nay ở Việt Nam, trong đó không ít người chuyên nghiệp vẫn tâm huyết với ảnh nude, cả những người chuyên về thể loại này cũng như “dạo chơi” trong chặng đường sáng tác của họ.

Hy vọng triển lãm chuyên về ảnh nude đầu tiên ở Việt Nam sẽ được diễn ra không xa, cũng như ảnh nude Việt sẽ sớm có một chỗ đứng trang trọng và lượng người xem chuyên nghiệp cho riêng mình (Trích từ Nuyvn).

Tôi đi chụp ảnh nude...vì môi trường
Mảng tối của các nữ Phượt gia

Vào “miền gái đẹp”

Không đâu có nhiều câu chuyện cuốn hút về các cô gái đẹp như ở những vùng cao phía Bắc, nơi họ được gọi là sơn nữ và đi kèm vẻ đẹp là nhiều câu chuyện thực thực hư hư...
Ở Tây Bắc, lời đồn về những cô gái người Thái trắng có thói quen tắm suối đã hút hồn không biết bao lữ khách săn tìm cái đẹp. Tôi cũng là kẻ nhiều lần mải mê tìm kiếm trong chốn thâm sơn cùng cốc, những mong một lần được mục sở thị những nàng “tiên nữ tắm suối”.

Tại Sơn La hay Điện Biên, thiếu nữ Thái tắm suối đã trở thành một nét đẹp văn hoá. Tuy nhiên, có một địa danh mà sau rất nhiều năm cứ hình dung ao ước để rồi gần đây, tôi mới được đặt chân đến...

Đó là Thượng Lâm, vùng đất được ca ngợi là “cái rốn” của “miền gái đẹp” Tuyên Quang. Đến Thượng Lâm, tôi đã được chứng kiến nhiều câu chuyện thú vị về các cô gái đẹp và cả những kẻ đi săn tìm người đẹp.

Câu nói mà người ta đã thuộc nằm lòng khi nhắc đến “miền gái đẹp” Tuyên Quang là “Chè Thái, gái Tuyên”. Thế nhưng, đến Tuyên Quang rồi, tôi lại được người dân ở đây nhắc đi nhắc lại như thể sợ khách quên, rằng “Mận Hồng Thái, gái Thượng Lâm”.

“Mất mùa” người đẹp?

Thượng Lâm thuộc huyện Na Hang, cách trung tâm thị xã Tuyên Quang tới 120 km. Phải vượt không biết bao nhiêu đèo suối, chúng tôi mới đến được “xã người đẹp” này.

Thượng Lâm nằm gần như biệt lập với phố thị, là vùng lòng chảo bằng phẳng nằm giữa huyện miền núi. Nơi đây có con sông Lô 4 mùa xanh ngắt chảy hiền hòa, khí hậu trong lành đến lạ lùng nên gương mặt người dân ai cũng phơi phới, đầy sức sống.

Vừa tạt vào quán nước ven đường, tôi đã bị mấy chị đang ngồi “buôn” chuyện cười phá lên truy vấn: “Lại tới đây tìm gái đẹp hả?”. Tôi buộc phải thú thật: “Lòng vòng mãi ở trung tâm xã, cứ hễ gặp thiếu nữ nào định bụng hỏi thăm là các nàng lại ngại, chạy tót vào nhà như thể sợ gặp kẻ gian. Người đẹp ở Thượng Lâm còn nhiều không, các chị?”. “Đến Trường THPT Thượng Lâm mà tìm. Gái mới lớn cô nào chẳng đẹp!”- một chị khẳng định.

Đứng “săn” nửa giờ trước cổng trường đúng giờ tan học, vẫn chẳng thấy những sơn nữ chỉ thoạt nhìn là mê mẩn như lời đồn, chúng tôi đành chuyển hướng sang tìm những huyền tích, truyền thuyết về gái đẹp từ những bậc cao niên ở Thượng Lâm.

Ông Hoả Văn Binh, một nhà giáo nghỉ hưu ở Thương Lâm, giải thích: “Gái đẹp ở đây không thiếu đâu nhưng bây giờ, hình như nhiều người đẹp quá nên khó nhận ra cái khác biệt của con gái Thượng Lâm. Ở Thượng Lâm có nhiều truyền thuyết về gái đẹp lắm, nào là truyền thuyết về 99 con phượng hoàng đậu trên núi rồi hoá thành 99 ngọn núi hay 99 bà tiên giáng trần rồi định cư ở đất này”.

Thế nhưng, với thắc mắc của tôi về chuyện “người đẹp đi đâu hết” thì ông giáo già này cũng chịu, không lý giải nổi. “Có lẽ đây là một giai đoạn mà Thượng Lâm “mất mùa” người đẹp chăng? Con gái Thượng Lâm không đẹp người thì cũng đẹp nết, vì thế đắt chồng lắm”- ông Binh suy tư.

Sống đẹp, yêu đẹp

Tương truyền, ở đất Thượng Lâm ngày xưa, người ta đã tổ chức thi người đẹp. Không phải chỉ thi hình thể, con gái nơi này phải thể hiện được cả vẻ đẹp tâm hồn bằng tài nữ công gia chánh, dệt vải, thêu thùa. Với các cô gái Thượng Lâm, chăm sóc gia đình và yêu chồng, thương con đã trở thành một phẩm chất thiên bẩm.

Người Thượng Lâm nổi tiếng hồn hậu và hiếu khách. Hiếu khách tới mức, nếu có ai đến chơi nhà, ông bố sau khi tiếp rượu no say còn sai con gái vào giường nằm để ủ chăn cho ấm. Sau đó, khách được nằm trên chính chiếc giường còn phảng phất mùi hương nồng nàn của thiếu nữ vùng sơn cước.

“Ngày xưa, người Thượng Lâm vẫn đón khách theo cách đó. Bây giờ vẫn nhiều người làm như vậy để đón thượng khách” – ông Binh khẳng định. Nói đoạn, ông mời chúng tôi ngủ lại. Như sợ chúng tôi chờ đợi được ngủ trên chiếc giường nồng nàn hương thiếu nữ, ông vội cho biết: “Các con tôi lớn và lập gia đình cả rồi. Chỉ có hai ông bà già ở trong căn nhà này thôi”!

Ông Hoả Văn Binh và vợ, bà Châu Thị Lộ, đã sống hạnh phúc với nhau ngót nửa thế kỷ. “Bà nhà tôi ngày trước là một trong những người đẹp nổi tiếng ở Thượng Lâm, có nhiều con trai muốn hỏi cưới lắm nhưng lại mê anh giáo nghèo này” – ông tự hào.

Đến giờ, ông Binh vẫn yêu thương bà Lộ hết mực. Vài năm trước, bà trải qua một cơn bạo bệnh khiến trí nhớ ảnh hưởng nhưng hằng ngày, ông vẫn kể cho vợ những câu chuyện cũ, những gì đang xảy ra trong cuộc sống của họ với hy vọng bà sẽ hồi tưởng được.

Chỉ với câu chuyện về tình yêu đẹp của ông bà Hoả Văn Binh- Châu Thị Lộ, chúng tôi đã cảm thấy không chút hối hận khi vượt vài trăm cây số từ Hà Nội đến Thượng Lâm. Tuy nhiên, “miền gái đẹp” này vẫn luôn giành cho những lữ khách mê cái đẹp những món quà bất ngờ.

Khi sắp ra về, tôi tình cờ phát hiện trong đám trẻ ở Thượng Lâm những “mầm non” trong tương lai không xa. Hai cô bé Hoả Tuyết Nghi cùng Hoả Mộc Lan hứa hẹn sẽ là những bông hoa rực rỡ. Mắt sáng, mũi cao, nước da trắng ngần là những thứ trời phú cho con gái vùng này.

Không tìm sẽ… gặp!

Có một nghịch lý là rất nhiều kẻ đi săn tìm người đẹp ở những “miền gái đẹp” thì đỏ mắt vẫn không thấy. Về Tuyên Quang, nhiều người bảo tôi: “Muốn tìm “gái Tuyên” thì phải về… Hà Nội chứ?”. Chuyện các cô gái đẹp đổ về những thành phố lớn âu cũng rất dỗi bình thường. Ai cũng có quyền tìm cho mình điều kiện sinh hoạt và cuộc sống đầy đủ, đáng mơ ước nhất.

Quả thực, những lúc định bụng tìm kiếm người đẹp chỉ để ngắm thôi thì nhiều kẻ không tài nào thấy nhưng nếu cứ lang thang đâu đó trên những triền núi, những bản làng xa xôi thì lại gặp được nhiều sơn nữ đích thực.

Có lần ở Điện Biên, trung tá Vũ Đức Lâm, Đồn trưởng Đồn Biên phòng 409 Mường Nhé, bảo tôi: “Muốn thấy cảnh sơn nữ tắm suối thì đâu gì khó. Song, nhớ là khi thấy sơn nữ tắm suối thì phải nhìn thật say mê, không được xấu hổ quay mặt đâu đấy”.

Hóa ra, nếu gặp sơn nữ tắm suối mà ai đó tỏ ra ngại ngần thì những bông hoa của núi rừng sẽ nghĩ lữ khách chê họ… xấu. “Tốt nhất là cứ nhìn và hỏi thăm họ thật thân thiện, họ cũng sẽ giành cho mình nhiều thiện cảm”- trung tá Lâm chiêm nghiệm.

Ở những nơi khí hậu trong lành, sơn thủy hữu tình như Thượng Lâm thì sinh ra nhiều người đẹp đã đành. Đằng này, có nhiều nơi “chó ăn đá, gà ăn sỏi” nhưng vẫn sinh ra những nàng sơn nữ đẹp phơi phới. Năm ngoái, trong lần lang thang để tìm hiểu về phiên chợ tình Khau Vai ở Hà Giang, tôi đã bắt gặp không ít bông hoa núi rừng khoe sắc.

Người Tày, Thái đẹp thì sẽ ít ai thắc mắc nhưng không ít cô gái H’Mông, Dao, Lô Lô… ở nhiều vùng còn nghèo khó cũng như những bông hoa rừng toả hương. Một đồng nghiệp ở Báo Hà Giang nhìn nhận: “Dân tộc nào cũng có gái đẹp cả. Thậm chí dân tộc nào càng ít người, càng cực nhọc lại càng có những cô gái đẹp đến kỳ lạ”.

Theo đồng nghiệp này, ở chốn thị thành, cái đẹp phổ biến quá, đập vào mắt nhiều quá nên đôi khi người ta không còn “cảm” được. Thế nhưng, khi lên vùng rừng núi, chúng ta sẽ thấy ngay những vẻ đẹp hoang dại hút hồn như thế nào.

Giấc mơ của đoá hoa rừng

Đi dọc theo những cung đường vùng cao, thỉnh thoảng người ta sẽ buộc phải dừng lại để nhìn ngắm những nàng sơn nữ. Vẻ đẹp của họ có lẽ bị khuất lấp trong nỗi cực nhọc của cuộc sống thường ngày, khi phải vào rừng kiếm củi, mang trên vai sức nặng của vài chục ký, hay phải đi bộ cả ngày trời để gánh nước…

Có lần, đi ngang qua huyện Bắc Mê - Hà Giang, chúng tôi gặp một cô gái người Tày có cái tên rất chân quê - Nông Thị Chuyên. Chuyên mang ước mơ giản dị là trở thành một cô giáo tiểu học để trở về bản làng dạy cho lũ trẻ.

Chuyên đẹp người, hiền lành, mái tóc dài đen nhánh đúng chất sơn nữ. Câu hỏi của Chuyên cứ xoáy vào tôi khi nghĩ về những cô gái đẹp ở vùng cao: “Khi nào thì bọn em sẽ có cơ hội đi học, có việc làm tử tế như các bạn nữ ở thành phố hả anh?”.

Du lịch, GO! - Theo Dân Trí và nhiều nguồn khác, ảnh minh họa từ internet

Tích xưa rằng...

Thượng Lâm nằm lọt thỏm trong một thung lũng hẹp. Chung quanh bao bọc bởi núi, tất thảy 99 ngọn cao vút trong mây mù sương phủ tạo cho cái thung lũng nhỏ bé này thêm phần mê hoặc, kỳ bí. Tích gốc về 99 ngọn núi kỳ ảo này được kể bằng một truyền thuyết rằng:

Thuở Ngọc Hoàng phái thần xuống trần gian giúp nhà vua trị nước an dân và mách bảo phải đi tìm xây kinh đô ở chốn hội tụ đủ 100 ngọn núi, có thế thì cơ nghiệp mới lâu bền.
Không biết có mật gian nào mà nguồn tin mách bảo của Ngọc Hoàng lại bị lộ đến tai ông chúa vùng Thượng Lâm sơn cước. Phần thấy thế núi nơi mình cai quản vốn trùng trùng điệp điệp như rồng cuốn hổ chầu, phần nghĩ đây là mệnh Trời ấn cho vùng Thượng Lâm, ngài sai thuộc hạ đi khảo lại địa hình. Đếm qua tính lại mãi vẫn chỉ thấy có 99 ngọn núi. Thiếu 1 ngọn nữa mới đủ ý Ngọc Hoàng.

Nghĩ đây có thể là ngụ ý thử thách của Trời, bèn tức tốc sai dân chúng trong vùng chở đất khuân đá xây thêm một ngọn núi. Ngọn núi thứ 100 ấy hoàn thành sau 3 tháng trời ròng rã. Cây cối cũng được trồng và núi trông như thật.

Khi đó, vị thần nhà Trời dẫn 100 con phượng hoàng bay khắp trần gian tìm thế đất. Bay mãi bay mãi rồi cũng phát hiện ra thế núi vùng Thượng Lâm. Vỗ cánh lượn chín vòng trên bầu trời, xong 99 con trong đàn sà xuống mỗi con đậu trên một ngọn núi. Còn duy nhất một con cứ bay mãi trên trời không chịu đậu. Ngọn núi con chim thứ 100 không chịu đậu ấy chính là ngọn núi giả vừa xây.

Nhận ra sự gian dối này, Trời nổi cơn thịnh nộ trút mưa thác cuốn phăng ngọn núi giả kia trong nháy mắt. Viên chúa vùng Thượng Lâm bị sét đánh và mảnh đất 99 ngọn núi này đã không thành kinh đô như mệnh Trời. Tuy không thành kinh đô nhưng có lẽ Ngọc Hoàng không muốn vùng đất 99 ngọn núi gần đúng ý trời này thua thiệt, ngài… đền trả cho Thượng Lâm 99 tiên nữ giáng trần. Gái đẹp Thượng Lâm có lẽ từ đây. Cái tích miền gái đẹp có lẽ từ đây.

Lại có một tích khác rằng: Nơi thung lũng Thượng Lâm này, xưa có một nàng tên Bàn Hoa Trang, sắc nước gương trời nhờ có được bí quyết làm đẹp từ một loài thảo dược chỉ có trên vùng 99 ngọn núi. Vẻ đẹp của nàng chẳng mấy chốc đến tai Vinh Thành đại vương, ngài bèn rước nàng về làm vợ. Thương nhớ quê, không muốn để mất bài thuốc bí truyền, Bàn Hoa Trang đã kịp âm thầm bày lại cho những cô gái Thượng Lâm phương thuốc thần diệu kia. Và nhờ thế, chẳng mấy chốc cả vùng Thượng Lâm sơn cước này bỗng thành một thung lũng gái đẹp...

Gái Thượng Lâm rất mực yêu chồng thương con, một lòng thuỷ chung son sắt. Vẻ đẹp của thiếu nữ Thượng Lâm đã được bao thi nhân mặc khách ca ngợi: "Sơn nữ phía rừng xanh/ Môi đỏ má hồng/ Lưng ong dáng nguyệt/ Khách tình thơ say/ Em người sơn nữ/ Đẹp như hoa lan rừng/ Đất lành chim xây tổ/ Xứ phượng hoàng thần tiên/ Trên đỉnh đèo Ái Âu/ Đàn then em ngân tiếng hát/ Kể chuyện tình Thượng Lâm" (thơ Trường Giang).

Những miền gái đẹp
Lạc vào miền gái đẹp Mường So
Về thăm miền gái đẹp Văn Luông
Huyền thoại 'miền gái đẹp' Nha Mân
Gái đẹp trăm miền

Tục tắm tiên xưa và nay

Nếu như ngày nay, nhiều người Việt xa lạ với tục tắm truồng thì hồi đó nó rất phổ biến như một thói quen sinh hoạt hằng ngày mà không ai phải ngượng, cũng không có gì xấu hổ hay tục bậy cả. Tục này tùy từng vùng còn tồn tại cho đến cuối thế kỷ 20 mới mất dần.

Nhưng có gì lạ đâu? Đã tắm thì phải 'cởi' đồ, có điều sự lạ ở đây là cái 'cởi' trong nhà tắm khác cái 'cởi' ở nơi công cộng hay giữa cảnh trời bao la. Vậy thế nào là tục tắm tiên, tắm truồng?
Xưa kia, mỗi làng thường chỉ đào một giếng khơi lớn dùng để tắm giặt và một giếng sâu để lấy nước ăn, tất nhiên ngoài hai giếng chung này mỗi giáp hay mỗi gia đình nếu khá giả đều có thể đào giếng nhỏ riêng nhưng đa phần sinh hoạt của làng thường kề cận bên chợ làng hoặc giếng chung - tức là giếng làng...

< Vét giếng ăn của làng (ảnh xưa).

Cái giếng ăn của làng được thiết kể rất cẩn thận: từ đáy lên trên thành được xếp bằng những khối đá, gần lên miệng xây bằng gạch và vun cao thành rồi be bờ láng nền rất kỹ bằng vôi mật để nước trên bề mặt không ngấm xuống dưới.

Miệng giếng tuy nhỏ nhưng lòng giếng khá rộng. Hồi xưa, người ta đã biết xác định nguồn nước sạch vĩnh viễn là cần thiết nên có những giếng ăn sâu từ 7 đến 15 thước hoặc hơn nữa.

< Giếng khơi dùng tắm giặt, bây giờ người ta không xài nữa.

Còn giếng khơi dùng tắm rửa hay giặt giũ có thể làm theo hình tròn hay hình vuông có thành lan can thấp lại có bậc lên xuống giếng từ hai phía đối nhau.

Có khi người ta làm giếng hình tròn nhưng lan can lại xây vuông. Cứ đến chiều tối, khi trâu bò về chuồng rồi thì nhiều người dân ra giếng vệ sinh thân thể.

Đàn ông và đàn bà, từ già đến trẻ, chia làm hai bên đứng tắm. Họ có thể cởi trần truồng hoàn toàn, dùng gầu bằng mo cau hay bằng thùng gỗ cột dây thừng quăng xuống giếng múc nước dội lên người.

< Tập quán thường ngày nên người ta không thấy gì đáng mắc cỡ (ảnh xưa - triển lãm ảnh tại Hà Nội).

Trong thật tế thì người ta cũng làm hai nơi tắm có ngăn phên vách nhưng thường chủ yếu chỉ để... vắt quần áo chứ chả ai tắm trong đó mà cứ tự nhiên ngồi đứng đối diện nhau. Đàn ông thường tắm trần trụi hoàn toàn và nếu có liếc sang bên nữ cũng không có vấn đề gì.

Đàn bà từ trung niên tới già và trẻ con cũng tắm truồng, thanh niên thì người thì cởi áo rồi kéo váy trùm lên ngực là xong...

Vậy nhưng không ít cô cậu cứ 'một tòa thiên nhiên', chả cần phải che đậy làm gì do quan niệm xưa: chuyện tắm không mặc đồ bên giếng làng không phải chuyện gì khác thường cả.

< Ô kìa bóng nguyệt trần truồng tắm, lộ cái khuôn vàng dưới đáy khe... (thơ Hàn Mặc Tử - ảnh trên bưu thiếp xưa, triển lãm ảnh tại Hà Nội).

Đường kính của giếng khơi lớn này tới hàng chục thước nên hai bên đứng cách nhau khá xa. Tuy nhiên bên này, bên kia vẫn có thể vừa tắm vừa trò chuyện, cười nói... âu như cũng là lẽ thường tình.

Người ta cho rằng từ trẻ con đã nhìn thấy người lớn khỏa thân nên những ức chế tình dục có thể được giải tỏa, nhất là trong một xã hội rất khắt khe với việc ngoại tình hay quan hệ tình dục ngoài hôn nhân.
Vì vậy trong những vùng có tục tắm tiên, tắm truồng này hầu như không có những chuyện bậy bạ lăng nhăng.

< Tắm tiên giữa trời đất tại Nghĩa Lộ.

Những làng gần sông nước thì nơi bờ sông trở thành bãi tắm cộng đồng vào mỗi chiều tà, sau khi xong việc đồng áng. Nước lớn, người ta cởi áo quần vắt trên bờ rồi xuống sông hòa mình với dòng nước. Mùa cạn, mực nước xuống thấp, họ cứ thế tồng ngồng xuống bậc múc nước lên bờ dội tắm, xem đó là việc tự nhiên, ai cũng thế.

Năm 1944, người chú họ xa của tôi rời Hà Nội về vùng xa Phú Thọ dạy học trường làng và ở nhờ nhà người quen cũ. Lúc ấy, 'cụ chú' mới chỉ là một thanh niên mặt mày sáng sủa vừa tròn 23 cái xuân xanh (ông cụ vừa mất năm rồi).

Làng quê hẻo lánh thưa thớt dân, lúp xúp những mái nhà giữa chập chùng đồi núi. Chiều ra đứng cạnh cửa sổ, ông giật mình vì thấy chị chủ nhà đứng trần trụi, không mảnh vải che thân bên giếng, tay thoăng thoắt kéo nước lên dội tắm ào ào. Ông ngại ngần lật đật quay ngoắc vào, cho rằng do chị nhiều tuổi (thật ra chị mới ngoài ba mươi), đã có chồng con nên không cần giữ kẻ... thành ra cứ tự nhiên tắm táp hay dám chừng do tính tình chị ta... gàn dở!

< Tắm tiên: một tục lệ phóng khoáng đang mất dần...

Giấc chập choạng tối, ông ở trần mặc quần cộc ra giếng. Dội nước được dăm phút thì thấy cô con gái tuổi chừng đôi tám (ngày xưa, từng này tuổi là chuẩn bị về nhà chồng) con gái lớn của chị chủ nhà vắt khăn ra giếng tắm.

Thấy ông, cô gái trố mắt ngạc nhiên hỏi 'sao chú tắm mà... mặc quần?'. Rồi cô gái thật tự nhiên thoát y hết cả, vắt đồ lên dàn tre phơi gần đó và múc nước dội thật vô tư. Tay cô kỳ cọ, miệng luyên thuyên hỏi đủ thứ chuyện thành thị mặc cho ông trong lòng ngượng chín người.

< Thiếu nữ tắm trần thi thoảng vẫn nhìn thấy ở các bản làng.

Hóa ra tập quán bao đời nay ở nơi đó vẫn vậy: các cô có thể ngại ngùng đỏ mặt khi trai làng tán tỉnh nhưng tắm truồng ngoài giếng trong vườn nhà lại là chuyện đương nhiên như ai cũng phải thế, chả ai săm soi áy náy gì!

Ở miền núi, nơi có nguồn nước chảy ra thành vũng lớn tự nhiên có cây mọc hay đá chắn làm đôi bên là trở thành bến tắm, nam nữ cứ trần trụi xuống hòa mình giữa dòng nước theo bên của mình. Có bản thì kín đáo hơn, các cô xuống nước đến đâu thì cởi đến đó, chiếc váy dài nâng dần lên theo cơ thể, rồi đội lên đầu hay đặt trên các hòn đá.

Đôi khi cả bản tắm chung một con suối dài thì đoạn trên phía thượng nguồn nhường cho phụ nữ, đoạn dưới là cho đàn ông. Nếu ít người thì trai gái có thể tắm cùng trong một đoạn, vẫn trao đổi câu chuyện nương rẫy bình thường nhưng tuyệt đối người nam không đụng chạm đến người nữ vì sẽ bị bản làng trừng phạt nặng lắm.

< Tiền nhân vẫn tắm thật vô tư (ảnh xưa trong triển lãm ảnh HN).

Tập tục phóng khoáng nhưng trong sáng này đến những năm 1945 gần như biến mất ở Bắc Ninh, Hải Dương, Hải Phòng nhưng ở các vùng Thanh Hóa, Hòa Bình, Phú Thọ vẫn còn kéo dài đến những năm 1965.

Ở Nam Hà, tại một vùng sông nước: đến tận những năm 1990, các nữ sinh địa phương cứ chiều đến là kéo quần lụa trùm lên bộ ngực rồi nhảy ùm xuống sông, khi đã ở dưới nước thì cởi bỏ áo. Hiện ở Mai Châu có một vài nguồn suối tắm như vậy, tuy nhiên trừ những người già và trẻ con còn phần đông thanh niên bây giờ đã kín đáo hơn ngày xưa.

< Người ta dùng ống tre dẫn nước từ núi về nơi tắm giặt tại Tây nguyên (ảnh xưa).

Tắm tiên và tắm truồng có lẽ là tập tục rất lâu đời của thổ dân Nam Á xưa. Nhiều tộc Nam Á cổ xưa cả đàn ông để mình trần và chỉ quấn một cái váy. Đàn ông Việt cổ cũng ở trần cả ngày và đóng độc một chiếc khố, phụ nữ đôi khi cũng bận như vậy, nhất là trong các sắc tộc Tây Nguyên. Vài sắc tộc phụ nữ quấn ba khoang: váy, khăn che ngực và khăn đầu. Trong y phục Mường, ba khoang này trở thành khăn che đầu và váy với cạp cao có hai phần gọi là “Rang trên” và “Rang dưới” cộng thêm chiếc áo khóm ngắn. Khí hậu nóng ẩm mưa nhiều, rừng và sông hồ dày đặc, con người thuần phác sống tự do phóng khoáng, ngày nào cũng làm tiên chả vui sao?

Nhiều năm nay: nét văn hóa ấy mai một dần. 'Một đống' văn mình từ miền xuôi tràn về đến những bản làng xa xôi nhất với các kiểu cách trang sức, xúng xính áo quần như mốt thành thị.

Áo mông váy xòe vẫn còn đấy nhưng miệng các cô chăm chú liếng thoắt qua điện thoại di động, trai vùng cao săm soi lau rửa chiếc xe gắn máy mới cóng - nhà nhà cơi rộng, đường dẫn nước về cho từng căn khiến nhà tắm riêng của từng hộ cũng thành chốn không thể thiếu: nét văn hóa tắm tiên, tắm truồng ngày xưa phai nhạt gần như mất hẳn.

< Săn ảnh: cái chính là làm sao cho có được bức ảnh đẹp và cách gì để người xem ảnh đó dưới cái nhìn nghệ thuật và trong sáng...

Dân phượt lê lết mọi ngóc ngách vùng cao, vừa tìm kiếm bản sắc văn hóa - lại vừa thưởng lãm cảnh đẹp thiên nhiên đôi khi được tưởng thưởng bằng cảnh hiếm hoi của gái bản làng tắm ven suối... tạo ra những bức tranh đơn sơ nghệ thuật vô cùng nhưng những cảnh ấy bây giờ ít lắm.

Ít vì đại đa phần người ta về nhà tắm, ít vì người vùng xuôi cứ hay tò mò ngắm nghía, quay phim... rồi những cái đầu 'trục trặc' ở thành thị lại bàn tán linh tinh trong ý nghĩ đen tối, thui chột cả một nét văn hóa đẹp.

< Tắm truồng tại mó nước nóng Tú Lệ.

Vậy nên tục lệ trên dần phai nhòa, các cô gái cùng tắm tiên bên giếng làng giờ chỉ còn sót lại một đôi chốn ở Tây nguyên. Tắm tiên nơi công cộng cũng còn vương lại tại vài mó nước nóng ở Nghĩa Lộ, Tú Lệ...

Còn chuyện sơn nữ tắm tiên giữa rừng núi ngày hiếm hoi nên muốn có được một tác phẩm nhiếp ảnh đẹp để đời thì ngày nay các tay săn ảnh nghệ thuật phải dàn dựng cùng người mẫu. Ảnh có thể đẹp thật, thanh thoát cả lòng nhưng cái hồn thì làm sao có thể sánh được sự đơn sơ, và trong sáng không vương chút bụi trần của những cô gái khỏa trần dưới dòng suối giữa núi rừng vùng cao ngày ấy?

< Tắm tiên ở bãi sông Hồng.

Có lẽ Trời xui đất khiến: người thành thị bây giờ lại tự tìm đến cái thú tắm tiên, ví dụ như ở bãi sông Hồng, ở các bãi biển hoang sơ và những đảo vắng người...
Người ta chán văn minh hay người ta luyến tiếc muốn tìm lại một chút gì đó của thời xưa cũ?
Chả biết được...

Du lịch, GO! - Biên tập từ nguồn thông tin của Phan Cẩm Thượng, cụ Lương Văn Bằng, ảnh sưu tầm.